Belastingen betalen is nooit leuk, en al zeker niet als het gaat om belastingen op verdriet, zoals naar aanleiding van een overlijden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat successierechten of erfbelastingen maatschappelijk steeds moeilijker en moeilijker liggen. Mensen aanvaarden hoe langer hoe minder dat belasting moet betaald worden op een vermogen dat bijvoorbeeld vader en moeder hebben opgebouwd en waarop reeds heel veel belasting werd betaald.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze vorm van belastingheffing op de helling staat en dat laat zich internationaal gevoelen. Van de 28 EU-lidstaten bijvoorbeeld zijn er immers 10 landen die de erfbelasting reeds volledig hebben afgeschaft. Het gaat hier bijvoorbeeld om Oostenrijk, Portugal en Zweden. En de 18 lidstaten die wel nog een erfbelasting hebben kennen vaak zeer ruime vrijstellingen toe, zoals in Italië waar er pas erfbelasting is verschuldigd in rechte lijn als de erfenis meer bedraagt dan 1 miljoen euro. En ondertussen blijkt dat ook de Vlaamse regering deze boodschap heeft begrepen. Twee weken terug kondigde de Vlaamse regering immers aan om de belastingdruk van de Vlaamse erfbelasting te verlagen. De Vlaamse regering gaat dit doen door de langstlevende partner een extra vrijstelling van 50.000 euro toe te kennen en door de hoogste tarieven van 65% te verlagen tot 55%.
Maar niettegenstaande deze duidelijke tendens tot het afbouwen en zelfs afschaffen van successierechten blijkt er anderzijds ook nog steeds een ander fenomeen te bestaan, met name het fenomeen van de dubbele erfbelasting. Ja u leest het goed, dubbele erfbelasting.
Aangezien bij gebrek aan internationale regels landen (ook EU-landen) in principe volledig vrij zijn om hun systeem van successierechten zelf te bepalen, bestaat de kans dat een en dezelfde erfenis door het verschil in regelgeving in meer dan 1 land belast wordt. Dat mocht onlangs een naar Spanje uitgeweken Vlaamse dame aan den fiscale lijve ondervinden naar aanleiding van het overlijden van haar vader. Aangezien in België de successierechten zijn verschuldigd puur op basis van de laatste woonplaats van de overledene, diende deze dame Vlaamse erfbelasting betalen op haar erfdeel. Groot was echter haar verbazing toen zij ook in Spanje successierechten diende te betalen op dezelfde erfenis. De reden hierdoor is dat in Spanje successierechten zijn verschuldigd niet op basis van de woonplaats van de overledene, maar wel op basis van de woonplaats van de erfgenaam. Dubbele erfbelasting was dus het resultaat.
Dubbele erfbelasting tussen twee landen van de Europese Unie? Ja inderdaad. Hoe onwaarschijnlijk het ook mag klinken, maar momenteel is er geen enkele regel die dubbele erfbelasting binnen de Europese Unie verbiedt. Dit werd bevestigd door het Europees Hof van Justitie in het arrest Block van 12 februari 2009. In dit arrest stelde het Hof dat dubbele erfbelasting tussen twee Europese lidstaten niet in strijd is met het vrij verkeer van kapitaal. Dot standpunt werd ondertussen gevolgd door de rechtbank in Antwerpen in een vonnis van 15 april 2016, nota bene ook in een geval van Belgisch-Spaanse dubbele erfbelasting.
Onze naar Spanje uitgeweken Vlaamse dame gooide het echter over een andere boeg en zij vocht de dubbele erfbelasting aan, niet op basis van het Europees recht (vrij verkeer van personen en van kapitaal) maar wel op basis van de Belgische Bijzondere Financieringswet. In deze wet is immers voorzien dat de gewesten in ons land dubbele belasting moeten vermijden wanneer zij hun fiscale bevoegdheden uitoefenen. De Vlaamse belastingdienst die over het bezwaarschrift moest oordelen, besliste echter dat het verbod op dubbele (erf)belasting uit de Bijzondere Financieringswet enkel geldt in de relatie tussen de Belgische gewesten onderling, maar niet in de relatie tussen een van de Belgische gewesten en een andere staat. Met andere woorden het verbod op dubbele belasting uit de Bijzondere Financieringswet geldt enkel binnen de landsgrenzen en niet daar buiten. Met deze beslissing blijft onze dubbel belaste dame in de fiscale kou staan, zelfs in Spanje.
Dat dergelijke toestanden van dubbele erfbelasting in 2018 nog mogelijk zijn in de Europese Unie is wraakroepend, maar bittere fiscale realiteit. En er kan enkel maar worden vastgesteld dat politici geen enkele aandacht aan dit fenomeen besteden, en dus schijnbaar deze vorm van dubbele belasting blijken te aanvaarden.
De boodschap voor u als burger is dan ook duidelijk. Wanneer de overheid niet voor uw fiscale zielenheil zorgt, dan moet u het zelf doen. Wie dus overweegt om op zijn oude dag een tweede verblijf in het buitenland te kopen of naar de zon te emigreren staat dan ook best eens stil bij de successierechten. Want als er potentiële problemen van dubbele erfbelasting opduiken, dan kan u met een goed begeleide successieplanning de fiscus voor zijn en uzelf of uw erfgenamen een pak fiscale miserie besparen.
howdy@taxicology.be
